Gatunki alkoholi – Porto
Porto to wzmacniane wino pochodzące z Portugalii, które słynie z charakterystycznego, intensywnego smaku, bogactwa gatunków i unikalnego procesu produkcji. Sprawdź, jak powstaje wino porto i skąd bierze się jego wyjątkowy smak!
Porto wino – czym się wyróżnia i skąd pochodzi?
Wino porto jest przez wielu uznawane za najpopularniejsze portugalskie wino. Jego nazwa wywodzi się od miasta Porto, położonego w północnej Portugalii, skąd wino tradycyjnie było eksportowane do innych krajów Europy. Jednak sama produkcja porto jest ściśle związana z regionem Douro, a dokładniej z doliną tej rzeki, która tworzy jedno z najstarszych i najbardziej prestiżowych regionów winiarskich świata – Alto Douro. To właśnie tam od pokoleń uprawia się winorośle nadające temu trunkowi charakterystyczny aromat i bogaty profil smakowy.
Po zebraniu i wstępnej fermentacji wino trafia do miejscowości Vila Nova de Gaia, położonej tuż przy Porto, gdzie dojrzewa w dębowych beczkach lub kadziach, nabierając pełni smaku i głębi koloru. Następnie jest butelkowane i oznaczane specjalną banderolą, która potwierdza miejsce pochodzenia. Przez wzgląd na wieloletnie tradycje, które sięgają XVII wieku, produkcja wina porto jest objęta rygorystycznymi regulacjami. Porto posiada oznaczenie DOC (Denominação de Origem Controlada), ktore stanowi gwarancję, że dana butelka trunku pochodzi z określonego regionu i spełnia surowe normy jakościowe.
Jak smakuje wino porto?
Porto wyróżnia się wśród win świata słodkim smakiem, z wyczuwalnymi nutami owoców leśnych, karmelu, czekolady i przypraw. Wzmacniane wino portugalskie jest produkowane głównie z takich odmian winogron jak:
Touriga Nacional,
Tinta Roriz,
Touriga Franca.
Porto wino – ile ma procent?
Zawartość alkoholu w winie porto wynosi zwykle od 19% do 22%, co czyni je odrobinę mocniejszym od standardowych win stołowych. W porcji 3,5 oz (ok.100 ml) znajduje się ok. 165 kalorii, a intensywny smak sprawia, że wino porto często pije się w mniejszych kieliszkach.
Rodzaje Porto – od lekkiego Tawny po intensywne Vintage
Wino porto dzielimy na białe i czerwone, które cieszy się zdecydowanie większą popularnością. Podstawowym wyróżnikiem licznych odmian win czerwonych jest miejsce, w którym dany trunek się starzeje. Terminem Ruby określa się wina starzone w butelkach, natomiast Tawny oznacza wina starzone w beczkach.
Ruby dodatkowo dzielimy na:
vintage port – wino produkowane jedynie w najlepszych latach i oznaczone konkretnym rocznikiem,
single quinta port – wino produkowane z winogron, które pochodzą z pojedynczych parceli,
reserve – to klasyczne ruby porto, które dojrzewa dłużej niż standardowe ruby, zyskując głębszy smak i bardziej złożony aromat.
Poniżej przygotowaliśmy dla Ciebie zestawienie rodzajów porto, które zdecydowanie warto znać.
Wino Tawny
Jest jedną z najważniejszych odmian dojrzewających w beczkach. Swój wyjątkowy smak, kolor i aromat zawdzięcza długiemu okresowi leżakowania, który wynosi od 8 do nawet 12 lat. Wino Tawny powstaje z mieszkanki win z kilku roczników, które odznaczają się różnym stopniem dojrzałości. Najpierw jest przechowywane w ogromnych dębowych kadziach, a po kilku latach przelewane do mniejszych beczek, których pojemność wynosi ok. 500-600 litrów.
Colheita
To popularna odmiana Tawny porto, wyróżniająca się tym, że winogrona pochodzą z jednego rocznika, a data zbioru jest wyraźnie oznaczona na etykiecie. Colheita dojrzewa w dębowych beczkach przez wiele lat, niekiedy nawet kilkadziesiąt, dzięki czemu ma wyjątkowo bogaty, orzechowy aromat.
Wino Ruby
Ruby to młode, owocowe Porto leżakowane w butelkach, które dojrzewa przez krótki czas, co pozwala zachować intensywny kolor i świeży aromat czerwonych owoców, np. wiśni, malin lub porzeczek. Charakteryzuje się pełnym, słodkim smakiem i wyraźną rubinową barwą. Wino ruby dojrzewa przez ok. 2-3 i nie jest przeznaczone do długiego przechowywania. Można je spożywać od razu po butelkowaniu i doskonale sprawdza się jako dodatek do deserów lub samodzielny trunek.
LBV (Late Bottled Vintage)
LBV to wino klasy premium wytwarzane z najlepszych czerwonych winogron, które muszą pochodzić z jednego zbioru. Najpierw dojrzewa w beczkach przez ok. 4-6 lat, a potem jest rozlewane do butelek i gotowe do spożycia. Uwagę przykuwa jego ciemnorubinowa barwa, aromat czerwonych owoców i wyczuwalna nuta czekolady.
Vintage Porto (VP)
Jest uznawane za najbardziej prestiżowy gatunek wina porto. Produkuje się je z jednego bardzo dobrego rocznika o najlepszych walorach smakowych. Wyróżnia się krótkim okresem dojrzewania w beczkach, który wynosi zwykle ok. 2 lat oraz długim okresem leżakowania w butelkach. Jest to wino długowieczne, co oznacza, że pełną dojrzałość osiąga po dłuższym czasie. Z tego powodu bywa leżakowane w piwnicach przez 10,20, a nawet 30 czy 50 lat.
White Port (Białe Porto)
Białe porto, choć jest mniej popularne, to jednak równie warte uwagi. Powstaje z jasnych szczepów regionu Douro, takich jak Malvasia Fina, Rabigato, Viosinho i dojrzewa w beczkach. Posiada jasną, słomkową lub lekko złocistą barwę i głęboki aromat dojrzałych owoców, w tym brzoskwiń, melonów i cytrusów, a także nuty miodu, migdałów i wanilii. Smak białego porto stanowi idealny balans słodyczy i kwasowości, co sprawia, że jest świetnym aperitifem.
Rosé Port
To nowa odmiana porto, produkowana z czerwonych winogron, które są krócej macerowane. W procesie fermentacji skórki wyjmuje się z moszczem, jeszcze zanim sok zmieni kolor na czerwony. W ten sposób powstaje różowa barwa i tworzy się owocowy, lekki smak.
Lágrima
Lágrima w języku portugalskim oznacza łzę. Wino o tej nazwie jest uzyskiwane z pierwszego, delikatnego soku, który wycieka z gron pod wpływem grawitacji. To powoduje, że jest bardzo słodkie i ma delikatny, niemal miodowy smak. Lágrima wyróżnia się także krótkim okresem fermentacji i występuje w wersji lekko różowej lub białej.
Jak powstaje wino Porto? Poznaj sekrety słynnego portugalskiego trunku
Proces powstawania wina porto zaczyna się od winobrania, które zwykle ma miejsce na przełomie września i października. Po zebraniu grona są starannie oddzielane od liści i ogonków, a następnie kruszone i miażdżone w specjalnych granitowych zbiornikach. Kolejne etapy wytwarzania porto to:
Fermentacja burzliwa – podczas której drożdże przekształcają cukier na alkohol, a ze skórek winogron uwalniane są barwniki i taniny.
Oddzielenie skórek od moszczu – skórki, które wcześniej odpowiadały za nadanie odpowiedniego koloru, aromatu i wydzielenie części tanin, zostają usunięte, aby zatrzymać dalsze uwalnianie goryczy.
Dodanie do wina spirytusu gronowego – czyli tzw. aguardente, który średnio zawiera ok. 77% alkoholu. Jego zastosowanie zabija drożdże, prowadzi do przerwania procesu fermentacji i powoduje, że cukier pozostaje w winie.
Leżakowanie w quintas – po przerwaniu fermentacji wino przez zimę leżakuje w gospodarstwach położonych przy winnicach, tzw. quintas.
Leżakowanie w Vila Nova de Gaia – w okresie wiosennym wino przewożone jest do piwnic, które znajdują się w Vila Nova de Gaia, gdzie leżakuje w beczce lub butelce.
W beczkach zachodzi proces oksydacji, czyli dojrzewania tlenowego, podczas którego wino nabiera nut orzechowych, karmelowych i stabilizuje się jego kolor. Natomiast w butelkach wino dojrzewa bez dostępu tlenu, dzięki czemu zachowuje świeżość, owocowy charakter i zyskuje na głębi smaku.
Kultura picia Porto – jak je serwować i z czym łączyć?
Wino porto można podawać zarówno jako aperitif przed posiłkiem, jak i digestif po posiłku, w zależności od wybranego gatunku. Wino porto półsłodkie doskonale komponuje się z deserami, gorzką czekoladą oraz serami pleśniowymi, podkreślając ich smak i aromat. Z kolei wino porto wytrawne, świetnie sprawdza się przed posiłkiem, jako eleganckie otwarcie kolacji. Białe i wytrawne Porto serwuje się dobrze schłodzone, w temperaturze około 8-10°C, natomiast Ruby, Tawny i Vintage najlepiej smakują w 16-18°C. Wina typu Vintage przed podaniem warto zdekantować, czyli przelać do karafki, aby oddzielić osad i wydobyć pełnię aromatu.
Gdzie kupić wino porto?
Wzmacniane wino Porto kupisz w sklepach Cortez, gdzie znajdziesz szeroki wybór odmian i roczników, od klasycznych Ruby i Tawny po ekskluzywne Vintage i Lágrima.
Więcej informacji o rodzajach win i ich charakterystyce możesz przeczytać też w naszym artykule: Gatunki alkoholi – Wino: co warto wiedzieć?
